Υποδεχόμαστε τα χελιδόνια!

Τα χελιδόνια πετούν σε όλες τις ηπείρους, εκτός από την Ανταρκτική, διανύοντας χιλιάδες χιλιόμετρα για βδομάδες. Σχεδόν όλα εγκαταλείπουν την Ευρώπη για να περάσουν τον χειμώνα στην Αφρική, στις χώρες νότια από τη Σαχάρα, όπου βρίσκουν ευκολότερα την τροφή τους, όπως έντομα (κουνούπια, μυγάκια κ.ά.)

Υπάρχουν πολλά είδη χελιδονιών, τα οποία διαφέρουν ως προς το σχήμα, το χρώμα, τον τρόπο που φτιάχνουν τη φωλιά τους, αλλά και το μέρος που τα βλέπει κανείς. Το πλέον χαρακτηριστικό τους είναι οι μακριές φτερούγες που τα κάνουν να είναι από τα πιο χαρακτηριστικά πουλιά στον αέρα, τα οποία μάλιστα μπορούν να τρέφονται ενώ πετούν!

Το Σπιτοχελίδονο (παλαιότερα γνωστό ως Λευκοχελίδονο Delichon urbicum), για το οποίο μπορείτε να βρείτε παρακάτω οδηγίες για την κατασκευή τεχνητής φωλιάς, είναι λευκό στο κάτω μέρος του σώματός του, ενώ στο επάνω έχει λευκή τη βάση της ουράς του.

Οι φωλιές τους, όπως και των περισσότερων άλλων ειδών χελιδονιών, είναι πλίθινες ενώ τα μικρά τα ανατρέφουν -στην κυριολεξία- στα πούπουλα που στρώνουν προηγουμένως, με επιμέλεια, μέσα στη φωλιά.

Για την ετοιμασία τους δουλεύουν και οι δύο «σύζυγοι». Μαζεύοντας λάσπη από κάποιο σχετικά κοντινό σημείο συνήθως 50-150 μέτρα μακριά, τη μεταφέρουν σε μορφή σβόλων ως τη θέση που έχουν επιλέξει. Κάθε φορά μεταφέρουν ένα μόνο σβόλο. Για μια φωλιά μπορεί να χρειαστούν περίπου από 700 έως 1.500 σβόλοι! Έτσι, ανάλογα με τις συνθήκες, χρειάζονται από 8 έως 18 ημέρες για να την ετοιμάσουν.

Όμως οι φωλιές είναι σημαντικές. Σε μια φωλιά μπορούν να φέρουν στον κόσμο περίπου 10 νέα χελιδόνια κάθε χρόνο. Αν σκεφτούμε ότι μπορεί να την χρησιμοποιούν για πάρα πολλά χρόνια, φανταστείτε πόσες γενιές χελιδονιών μπορούν να ανατραφούν σε μία μονάχα φωλιά. Ακόμη, στις φωλιές κουρνιάζουν με ασφάλεια χωρίς να κινδυνεύουν. Αφήνουν δε τόσο στενή είσοδο στη φωλιά ώστε δύσκολα μπορούν να τρυπώσουν μέσα άλλα ζώα.

Τέλος, οι φωλιές είναι ένα καταφύγιο για τις δύσκολες ώρες. Όταν ο καιρός είναι πολύ άσχημος, μέχρι και 14 μαζί μπορούν να στριμωχτούν μέσα μέχρι να καλυτερέψουν οι συνθήκες.

Κάποτε συναντούν προβλήματα με τους ανθρώπους-συγκάτοικους που συμβαίνει να γκρεμίζουν τις φωλιές τους. Ακόμη και αν έχουν γεννήσει αυγά ή μικρά. Ο κυριότερος λόγος είναι ότι τα χελιδόνια «λερώνουν» τη βεράντα. Οι άνθρωποι που κάθε χρόνο τα περιμένουν με ανυπομονησία έχουν λύσει αυτό το πρόβλημα: τοποθετούν κάτω από τη φωλιά μια όμορφη ξύλινη πλάκα που την καθαρίζουν μια φορά το χρόνο, αργά το φθινόπωρο ή τον χειμώνα. Άλλοι τοποθετούν κάτω από την φωλιά μια γλάστρα εξασφαλίζοντας μια πρώτης τάξεως λίπανση ακριβώς την περίοδο που χρειάζεται!

Μπορούμε να κατασκευάσουμε τεχνητές φωλιές για να διευκολύνουμε τα πουλιά που δυσκολεύονται πλέον να βρουν λάσπη μέσα στις πόλεις.

Όλα τα χελιδόνια που βλέπουμε στον ουρανό δεν είναι ίδια. Διαφέρουν ως προς το σχήμα, το χρώμα, τον τρόπο που φτιάχνουν τη φωλιά τους και το μέρος όπου τα βλέπει κανείς.

Το Σπιτοχελίδονο

Είναι λευκό στο κάτω μέρος του σώματός του, όπως και στη βάση της ουράς (ουροπήγιο). Φωλιάζει σε σπίτια και άλλα κτίσματα, δίπλα στον άνθρωπο. Η φωλιά του είναι φτιαγμένη από λάσπη και είναι σχεδόν κλειστή, εκτός από ένα μικρό άνοιγμα στο επάνω μέρος.

Το Σταβλοχελίδονο

Έχει ουρά σαν ψαλίδι και κοκκινωπό λαιμό. Φωλιάζει και αυτό συχνά κοντά στον άνθρωπο και η φωλιά του είναι φτιαγμένη με λάσπη και ξερά χόρτα και μοιάζει με μισή κούπα, εντελώς ανοιχτή στο επάνω μέρος.  

Το Μιλτοχελίδονο

Μοιάζει με το Σταβλοχελίδονο αλλά δεν έχει κόκκινο λαιμό και το επάνω μέρος της βάσης της ουράς του είναι ανοιχτόχρωμο. Η φωλιά του είναι εντελώς κλιεστή, με ένα μακρύ διάδρομο εισόδου από λάσπη.

Το Βραχοχελίδονο

Είναι καφετί και η ουρά του είναι τετραγωνισμένη. Η φωλιά του μοιάζει με αυτή του Σταβλοχελίδονου. Είναι το μοναδικό χελιδόνι που μπορούμε να δούμε τον χειμώνα!

Το Οχθοχελίδονο

Είναι επίσης καφετί αλλά το κάτω μέρος του σώματός του είναι λευκωπό και έχει μια καφετιά λουρίδα στο λαιμό. Φωλιάζει σε τρύπες σε χωμάτινα πρανή , συνήθως κοντά σε νερό.

Σχεδόν όλα τα χελιδόνια εγκαταλείπουν την Ευρώπη για να περάσουν τον χειμώνα στην Αφρική και στις χώρες νότια της ερήμου Σαχάρα. Εκεί θα βρουν ευκολότερα την τροφή τους,

Τα νεαρά χελιδόνια με τους γονείς τους συγκεντρώνονται σε μεγάλα σμήνη το φθινόπωρο και μεταναστεύουν για να επιστρέψουν και πάλι στον τόπο όπου γεννήθηκαν την άνοιξη.

Η μετανάστευση των χελιδονιών είναι θεαματική! Το ταξίδι διαρκεί εβδομάδες και μπορεί να πετάξουν 10.000 χιλιόμετρα για να πάνε και άλλα τόσα για να επιστρέψουν από την Αφρική!

Κάθε είδος χελιδονιού έχει τον δικό του τύπο φωλιάς. Αν βρουν στο μπαλκόνι μας τη φωλιά τους άθικτη ή την καινούργια πήλινη χελιδονοφωλιά είναι πολύ πιθανό να μας ξαναέρθουν!

Τα τελευταία χρόνια που οι μεγάλες πόλεις γίνονται όλο και περισσότερο πόλεις τσιμέντου και ασφάλτου και οι αλάνες και τα μέρη με χώμα εκλείπουν, τα χελιδόνια δυσκολεύονται να βρουν υλικό να φτιάξουν τη φωλιά τους.

Κάθε φωλιά χρειάζεται 700-1.500 σβόλους λάσπης!

Μπορούμε να βοηθήσουμε τα χελιδόνια, κατασκευάζοντας μια φωλιά από πηλό που θα τα υποδεχτεί στο μπαλκόνι ή τη βεράντα μας, όταν φτάσουν από το μακρύ μεταναστευτικό τους ταξίδι.

Ακολουθείστε τις οδηγίες στο ακόλουθο φυλλάδιο και… καλώς να τα δεχτείτε!

Φτιάξε μια χελιδονοφωλιά!

>> το πατρόν κατασκευής της φωλιάς είναι διαθέσιμο ΕΔΩ

Ελάτε να γιορτάσουμε μαζί τον ερχομό τους σε μία από τις εκδηλώσεις των «Χελιδονισμάτων» στα μέσα της άνοιξης!

Δείτε τις εκδηλώσεις στη σελίδα της ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗΣ και βρείτε την κοντινότερη σε εσάς εκδήλωση.