Ολοκληρώθηκε στις 24 Ιουνίου η δημόσια διαβούλευση για τον νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), με την υποβολή πληθώρας σχολίων από το ενδιαφερόμενο κοινό και φορείς, επιβεβαιώνοντας κάτι που ήταν ήδη γνωστό: πως η χωροθέτηση των ΑΠΕ – και συνολικά το ενεργειακό – αποτελεί ζήτημα αιχμής για την κοινωνία, η οποία δικαίως ζητάει και πρέπει να έχει λόγο σε αυτό και να μην της επιφυλάσσεται απλώς ο ρόλος του παρατηρητή - σχολιαστή ενός σχεδιασμού που μοιάζει να προ-αποφασίζεται από την πολιτική εξουσία και τους επιχειρηματικούς ομίλους.
Η ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ υπέβαλε αναλυτικό υπόμνημα στη διαβούλευση, εστιάζοντας κυρίως στις προβλέψεις του σχεδίου Κοινής Υπουργικής Απόφασης, το οποίο περιλαμβάνει αρκετούς χωροταξικούς περιορισμούς, οι οποίοι μοιάζουν «αυστηροί» αλλά εντέλει μόνο συγκρινόμενοι με τους ανύπαρκτες προβλέψεις του ισχύοντος πλαισίου, που επέτρεπε πρακτικά «τα πάντα παντού». Όταν θεωρηθούν αυτοτελώς και με δεδομένη την ήδη διαμορφωμένη πολύ αρνητική κατάσταση (ως προς τις επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον) από την ανάπτυξη των ΑΠΕ εξαιτίας του ισχύοντος Χωροταξικού, οι περιορισμοί αυτοί συνεχίζουν να μην είναι επαρκείς. Για παράδειγμα, είναι σαφές πως η θετική πρόβλεψη απαγόρευσης αδειοδότησης νεών φωτοβολταϊκών (Φ/Β) σταθμών σε περιοχές NATURA είναι ανάγκη να ισχύσει για όλα τα έργα ΑΠΕ (πλην εφαρμογών οικιακών – αυτοκατανάλωσης). Παράλληλα, δεν υπάρχει πρόβλεψη για την εξαίρεση ήδη πολύ επιβαρυμένων από την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ περιοχών (Εύβοια, Βοιωτία, Θράκη κ.α.).
Δυστυχώς, τα συνοδά τεύχη τεκμηρίωσης, δηλαδή η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) και το τεύχος μελέτης Δέουσας Εκτίμησης των επιπτώσεων του σχεδίου στις περιοχές NATURA, αποδείχτηκαν χαμηλής ποιότητας και εξαιρετικά αναντίστοιχα με τη θεσμική σημασία ενός εθνικού Χωροταξικού Πλαισίου. Εκτός από την απουσία ενσωμάτωσης κρίσιμων δεδομένων βιοποικιλότητας (π.χ. αγνοήθηκαν πλήρως διαθέσιμοι χάρτες ευαισθησίας για την άγρια ζωή και στοιχεία από τα θεσμοθετημένα Σχέδια Δράσης για είδη κοινοτικού ενδιαφέροντος), οι μελέτες βρίθουν από απλοϊκές και ατεκμηρίωτες διαπιστώσεις. Για παράδειγμα, το συμπέρασμα ότι «αύξηση του μεγέθους των ανεμογεννητριών (α/γ), που συνοδεύεται από μείωση του πλήθους τους, εκτιμάται ότι μειώνει τον ενδεχόμενο αριθμό προσκρούσεων πουλιών» είναι έωλο και μόνο εξαιτίας του γεγονότος ότι, για έναν αιολικό σταθμό (ΑΣΠΗΕ) δεδομένης ισχύος, η συνθήκη «λιγότερες αλλά μεγαλύτερες α/γ» τελικά συνεπάγεται αύξηση της συνολικής επιφάνειας σάρωσης των πτερυγίων (δηλαδή της δυνητικής «ζώνης θανάτου» για τα πουλιά) σε σχέση με τον προηγούμενο σχεδιασμό.
Από την άλλη, αν «προσφέρει» κάτι η ιδιαίτερα ανεπαρκής και επιφανειακή ανάλυση της ΣΜΠΕ, είναι ότι καθιστά απολύτως σαφές πως η τραγική καθυστέρηση στη δημοσιοποίηση του νέου Χωροταξικού δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιας ενδελεχούς συλλογής και ανάλυσης δεδομένων, αλλά σκόπιμη, από πλευράς ΥΠΕΝ, προκειμένου να υποβληθούν προς αδειοδότηση στο ενδιάμεσο όσο το δυνατόν περισσότερα έργα ΑΠΕ, τα οποία –σύμφωνα με την απαράδεκτη πρόβλεψη του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ– άνευ οποιασδήποτε προϋπόθεσης εξαιρούνται από τις «αυστηρότερες» ρυθμίσεις!
Αυτή ακριβώς η πρόβλεψη είναι και η πλέον κομβική και ασφαλώς προβληματική του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ και χρήζει άμεσης αλλαγής. Πέρα από το απαράδεκτο γεγονός ότι δεν αναφέρεται πουθενά η κρίσιμη πληροφορία για το πόσα έργα και ποιας συνολικής ισχύος αφορά αυτή η πρόβλεψη (η εκτίμηση είναι ότι μπορεί να πλησιάζει ή να υπερβαίνει τα 10 GW!), εάν παραμείνει σε ισχύ, θα δούμε με βεβαιότητα να αδειοδοτούνται έργα που η Διοίκηση αναγνωρίζει πλέον με τον πιο σαφή τρόπο ότι δημιουργούν σοβαρή περιβαλλοντική υποβάθμιση (π.χ. ΑΣΠΗΕ σε υψόμετρα πάνω από τα 1200 μ. ή Φ/Β σε περιοχές NATURA), μόνο και μόνο επειδή υπέβαλαν έναν φάκελο αδειοδότησης πριν χρόνια! Είναι σχεδόν αυτονόητο ότι οι νέες χωροταξικές προβλέψεις πρέπει να ισχύσουν οριζόντια για όλα τα μη αδειοδοτημένα έργα, ανεξάρτητα από το στάδιο στο οποίο βρίσκονται: είναι απαράδεκτο η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος που επικαλείται το ΥΠΕΝ με το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ να υποσκελίζεται από τα επιχειρηματικά συμφέροντα, τα οποία άλλωστε ευνοήθηκαν και με το παραπάνω από την τεράστια καθυστέρηση στην αναθεώρησή του Χωροταξικού.
Δείτε το Υπόμνημα σχολιασμού της ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗΣ
