Το Prespa Ohrid Nature Trust (PONT) είναι ένα διασυνοριακό ταμείο διατήρησης της φύσης στα Βαλκάνια, αφιερωμένο στην προστασία της πλούσιας φυσικής κληρονομιάς των ορεινών προστατευόμενων περιοχών της Ελλάδας, της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας, καθώς και των περιοχών που διασφαλίζουν την οικολογική τους συνδεσιμότητα. Το έργο του PONT υλοποιείται μέσω της παροχής σταθερής, αποτελεσματικής και μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης και, όπου απαιτείται, της μόχλευσης πρόσθετων πόρων για την ενίσχυση των εθνικών πάρκων και των οργανισμών που δραστηριοποιούνται στις περιοχές αυτές.
Τον Σεπτέμβριο του 2023, η ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ξεκίνησε τη συνεργασία της με το Prespa Ohrid Nature Trust (PONT) στην περιοχή της Πίνδου (Κόνιτσα-Ζαγόρι-Πωγώνι), με στόχο την προστασία του Ασπροπάρη και την υποστήριξη της παραδοσιακής μετακινούμενης κτηνοτροφίας, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την επιβίωση του είδους. Το έργο, με τίτλο «Προστασία του κοινού μέλλοντος του Ασπροπάρη και της μετακινούμενης κτηνοτροφίας», είχε αρχική διάρκεια δύο ετών (Σεπτέμβριος 2023 – Αύγουστος 2025) και υλοποιήθηκε από την Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία σε συνεργασία με το Οικομουσείο Ζαγορίου.
Λόγω των θετικών αποτελεσμάτων του προηγούμενου έργου και της διαρκούς δέσμευσής του για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας στην περιοχή, το PONT εξασφάλισε νέα χρηματοδότηση για επιπλέον τρία έτη (Οκτώβριος 2025 – Σεπτέμβριος 2028) για το έργο με τίτλο «Αρμονική Συνύπαρξη: Προστατεύοντας τους γύπες και την παραδοσιακή κτηνοτροφία στην Ήπειρο» διασφαλίζοντας τη συνέχιση και ενίσχυση των δράσεών των δύo οργανώσεων.
Βασικοί Άξονες:
Το έργο συνεχίζει τη μακροχρόνια προσπάθεια της ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗΣ για την προστασία και διατήρηση του κρισίμως κινδυνεύοντος Ασπροπάρη — ή Κουκάλογου, όπως είναι γνωστός στην περιοχή υλοποίησης του — επιδιώκοντας παράλληλα να στηρίξει τους παραδοσιακούς κτηνοτρόφους, των οποίων ο τρόπος ζωής είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την επιβίωση του είδους.
Κεντρικό άξονα του έργου αποτελεί η αντιμετώπιση της παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων, η οποία συνιστά τη σημαντικότερη απειλή για τον Ασπροπάρη.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη μείωση των συγκρούσεων μεταξύ ανθρώπου και άγριας ζωής, που επηρεάζουν άμεσα τόσο την κτηνοτροφική δραστηριότητα όσο και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και ιδιαίτερα του γύπα Ασπροπάρη.
Επιπλέον, το Οικομουσείο Ζαγορίου υλοποιεί δράσεις με στόχο την προώθηση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της παραδοσιακής και μετακινούμενης κτηνοτροφίας μέσω της βιώσιμης ανάπτυξης, με ουσιαστική και ενεργή συμμετοχή των κτηνοτρόφων της περιοχής.
Βασικές Δράσεις:
Χάρη στο έργο, περισσότεροι από 60 τοπικοί φορείς, κυρίως παραδοσιακοί κτηνοτρόφοι, συμμετείχαν ενεργά στο Δίκτυο Κτηνοτρόφων που ανέπτυξε η ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ στην περιοχή, το οποίο πλέον αριθμεί πάνω από 100 μέλη. Στόχος είναι η δημιουργία ενός δικτύου ενημερωμένων πολιτών και επαγγελματιών με αυξημένη επίγνωση για τα προβλήματα σύγκρουσης με την άγρια ζωή και τη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων, ώστε να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και να προστατεύονται αποτελεσματικότερα από επιθέσεις άγριων ζώων. Η ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ διένειμε στα μέλη του Δικτύου μέσα αποτροπής που συμβάλλουν στη μείωση των απωλειών του ζωικού κεφαλαίου από επιθέσεις θηρευτών, ενισχύοντας την προστασία περισσότερων από 35 κτηνοτροφικών μονάδων. Τα μέσα αυτά περιλάμβαναν φώτα εκφοβισμού (foxlights), ηλεκτρικές περιφράξεις, φωτοβολταϊκά πάνελ για παροχή ρεύματος και φωτισμού, καθώς και κολάρα GPS για τα ζώα. Επιπλέον, χορηγήθηκαν κιτ πρώτων βοηθειών για περιστατικά δηλητηρίασης, εμβόλια και κτηνιατρικά φάρμακα για την ενίσχυση της υγείας και της ευρωστίας των ποιμενικών σκύλων, που αποτελούν βασικό μέσο προστασίας των κοπαδιών.
Παράλληλα, τουλάχιστον τρία άτομα Ασπροπάρη -εκ των οποίων τα δύο αποτελούν ζευγάρι που αναπαράγεται επιτυχώς στην Αλβανία- ωφελούνται από τη λειτουργία δύο ταϊστρών στις περιοχές της Κόνιτσας και του Πωγωνίου. Οι ταΐστρες αυτές παρέχουν ασφαλή και σταθερή τροφή, μειώνοντας την ενεργειακή δαπάνη των πουλιών και τον κίνδυνο δηλητηρίασης τους.
Ταυτόχρονα, υλοποιούνται καινοτόμες δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με τη σημασία της παραδοσιακής κτηνοτροφίας και τη συμβολή της στη διατήρηση της φύσης. Οι δράσεις αυτές περιλαμβάνουν τη δημιουργία ηχοτοπίων, τη χρήση διαδραστικών εφαρμογών, συμμετοχικά εργαστήρια και πρωτοβουλίες επιστήμης των πολιτών, με στόχο την ανάδειξη της αξίας της παραδοσιακής κτηνοτροφίας τόσο στις τοπικές κοινωνίες όσο και στις αρμόδιες αρχές που διαμορφώνουν αποφάσεις κρίσιμες για το μέλλον αυτού του τρόπου ζωής.
Στο πλαίσιο του έγου, δύο παλαιά μονοπάτια μετακίνησης κοπαδιών αποκαταστάθηκαν και σηματοδοτήθηκαν με τη βοήθεια εθελοντών, αποκτώντας νέα χρήση ως πεζοπορικές διαδρομές, ενώ πραγματοποιήθηκαν τρία εργαστήρια για την καταγραφή της τοπικής βιοποικιλότητας (BioBlitz), καταγράφοντας περισσότερα από 150 είδη με τη συμμετοχή περισσότερων από 380 μαθητών.
Επιπλέον, μια κινητή φωτογραφική έκθεση και ένα σύντομο ντοκιμαντέρ για τη ζωή των γυναικών κτηνοτρόφων παρουσιάστηκαν και περιόδευσαν σε πέντε χωριά του Ζαγορίου, του Πωγωνίου και της Κόνιτσας, αναδεικνύοντας τη σημασία της παραδοσιακής κτηνοτροφίας για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και τιμώντας τον καθοριστικό ρόλο των γυναικών σε αυτόν τον τρόπο ζωής. Η εμβέλεια του έργου ενισχύθηκε μέσω της παρουσίας του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στο διαδίκτυο, ενημερώνοντας περισσότερους από 150.000 ανθρώπους για τα βασικά μηνύματα και τους στόχους του.
Η πρωτοβουλία αυτή αναδεικνύει τη δύναμη μιας ολιστικής προσέγγισης που συνδυάζει οικολογικά μέτρα με ενεργή συμμετοχή των τοπικών φορέων, επενδύοντας στην ανθεκτικότητα της κτηνοτροφίας και στην πολιτιστική αναζωογόνηση, ώστε να προστατευθεί όχι μόνο ο Ασπροπάρης αλλά και η παραδοσιακή κτηνοτροφία και το μοναδικό τοπίο και η κληρονομιά της Ηπείρου.
Μπορείτε να επισκεφθείτε τον διεθνή ιστότοπο: