Τι γυρεύει ένας κήπος άγριας φύσης σε μια σχολική αυλή και πώς μπορούμε να τον μετατρέψουμε σε…υπαίθρια τάξη;
Η σημασία διαμόρφωσης και λειτουργίας ενός κήπου άγριας ζωής στο σχολικό περιβάλλον ενέπνευσε την ομάδα του Προγράμματος Erasmus+ Blooming Schools να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, προσαρμοσμένο στις σύγχρονες εκπαιδευτικές ανάγκες. Σκοπός του προγράμματος είναι να ενισχύσει την πράσινη συνείδηση και τον ακτιβισμό στα σχολεία, προσφέροντας στα παιδιά μια βιωματική επαφή με τη φύση.
Το Πρόγραμμα Erasmus+ Blooming Schools υλοποιείται από την Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία, σε συνεργασία με εταίρους από τρεις χώρες: Πορτογαλία, Μάλτα και Ρουμανία. Το πρόγραμμα έχει διάρκεια 3 χρόνια (2022-2024) και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πιο συγκεκριμένα, συντονιστής του προγράμματος είναι η Birdlife Malta, στην Ελλάδα υλοποιείται από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, στην Πορτογαλλία από τη SPEA - Birdlife της Πορτογαλίας (Sociedade Portuguesa para o Estudo das Aves) και το σχολείο Escola Secundária da Portela, στη Μάλτα από τη Friends of the Earth Malta (FoEM) και το σχολείο Dingli Secondary School - St. Nicholas College και τέλος στην Ρουμανία από την οργάνωση Station Europe.
Το πρόγραμμα
Χρησιμοποιώντας τα μαθήματα STEAM (επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική, τέχνες και μαθηματικά) ως βασικό πυλώνα για τη δημιουργία δραστηριοτήτων βασισμένες στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs), το Πρόγραμμα στοχεύει στην ενίσχυση των εκπαιδευτικών θεωρητικά και πρακτικά, με αντίστοιχο υλικό, με σκοπό τη δημιουργία κήπων άγριας ζωής στις σχολικές αυλές. Ταυτόχρονα, το Πρόγραμμα προσπαθεί να ενημερώσει τους μαθητές για τη σημαντικότητα των κήπων αυτών καθώς και να τους εμπλέξει πιο ενεργά στην υλοποίηση δράσεων που βοηθούν στην καλύτερη ενημέρωση και την αλλαγή στάσεων προς όφελος της αστικής βιοποικιλότητας και της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης γενικότερα.
Τα βασικά παραδοτέα του προγράμματος περιλαμβάνουν:
-Τον σχεδιασμό του οδηγού «Ας φτιάξουμε έναν κήπο άγριας ζωής» για τη δημιουργία κήπων άγριας ζωής στα σχολεία.
Υπάρχουν πολλοί τύποι κήπων, και ο κάθε ένας είναι μοναδικός. Όπως υποδηλώνει το όνομά του, ένας κήπος άγριας ζωής δίνει προτεραιότητα στη φύση και στους οργανισμούς που τον επισκέπτονται ή ζουν σε αυτόν. Οι κήποι άγριας φύσης είναι πολύτιμοι για την αστική βιοποικιλότητα, καθώς φιλοξενούν αυτόχθονα φυτά, καθώς και διάφορα είδη οργανισμών και πουλιών.
Ο οδηγός θα σας καθοδηγήσει στη δημιουργία ενός κήπου άγριας ζωής στον προαύλιο χώρο του σχολείου σας, αν και πολλές από τις πληροφορίες που περιέχει μπορούν να εφαρμοστούν και σε άλλους χώρους. Η ενεργή συμμετοχή των εκπαιδευτικών και των μαθητών στη σχεδίαση και τη φροντίδα του κήπου άγριας ζωής προσφέρει πολλές ευκαιρίες για μάθηση και επαφή με τη φύση.
-Ένα μάθημα ασύγχρονης εκπαίδευσης «Η επιστήμη στο σχολικό προαύλιο» για τη διδασκαλία θεμάτων STEAM (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική, Τέχνες και Μαθηματικά) που βασίζεται στη μάθηση για τη φύση αλλά και στη δημιουργία ενός μεσογειακού κήπου άγριας ζωής.
Ο κύριος στόχος αυτής της διαδικτυακής κατάρτισης είναι η διδασκαλία θεμάτων STEAM που βασίζεται στην διαμόρφωση και εξερεύνηση ενός μεσογειακού κήπου άγριας ζωής.Στο πλαίσιο του μαθήματος, δίνονται στον εκπαιδευτικό ιδέες και πηγές για το πώς να εξερευνήσει έναν κήπο άγριας ζωής με τους μαθητές και τις μαθήτριές του/της. Υπάρχουν πτυχές που μπορεί ο εκπαιδευτικός να ερευνήσει πριν από την κατασκευή του κήπου, κατά τη διάρκεια της κατασκευής του αλλά και μετά την ολοκλήρωσή του. Πρόκειται για ένα έργο σε εξέλιξη, οπότε υπάρχουν πολλά να γίνουν και πολλά να μάθουμε. Αυτή η κατάρτιση απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς με μαθητές και μαθήτριες ηλικίας από 12 έως 18 ετών.
Οι στόχοι του Προγράμματος
Δημιουργία κήπων άγριας ζωής στη Μεσόγειο, μέσα από δράσεις, όπως:
- Σχεδιασμός δραστηριοτήτων μέσω των οποίων, εκπαιδευτικοί και μαθητές μπορούν να δημιουργήσουν έναν κήπο άγριας ζωής στην σχολική αυλή
- Συγγραφή καταλόγου μεσογειακών ειδών διαφορετικών φυτών που αναπτύσσονται σε έναν κήπο άγριας ζωής
- Πιλοτική δημιουργία κήπου άγριας ζωής από μαθητές και τους εκπαιδευτικούς τους με τη συμμετοχή και της κοινότητας, με σκοπό να ανακαλύψουμε τι είναι πιο αποτελεσματικό για το σχολικό σύστημα κάθε χώρας.
- Συγγραφή και σχεδιασμός οδηγιών και πρακτικών δραστηριοτήτων προκειμένου να διασφαλιστούν τα μαθησιακά αποτελέσματα σε συνδυασμό με τα μαθήματα STEAM.
Δραστηριότητες βασισμένες στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs), όπως:
- Συλλογή μελετών με στόχο την χαρτογράφηση διαφορετικών SDG και μελετών περίπτωσης (case study) τόσο από τους εταίρους όσο και από διάφορες περιβαλλοντικές οργανώσεις και εκπαιδευτικούς
- Δημιουργία νέων και καινοτόμων προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για εφήβους
- Δημιουργία διαδικτυακού καταλόγου βέλτιστων πρακτικών και προτάσεων για το πώς μπορούμε να εφαρμόσουμε τις μελέτες περίπτωσης σε σενάρια πραγματικής ζωής
- Δημιουργία εγχειριδίου με δραστηριότητες βασισμένες σε project για την κάλυψη των SDG που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πηγές (resources) από τους εκπαιδευτικούς
Μαθήματα STEAM και εκπαιδευτικές ενότητες, όπως:
- Χαρτογράφηση των μαθημάτων STEAM στις μελέτες περίπτωσης που συλλέχθηκαν και παραγωγή πρόσθετου υλικού για την υποστήριξη της μάθησης στη φύση (nature based learning) μέσω των STEAM.
- Δημιουργία συστήματος επιβράβευσης για τα σχολεία που εκτελούν το πρόγραμμα ή μέρη αυτού.
- Δημιουργία ενός προγράμματος κατάρτισης για τους εκπαιδευτικούς για να εξοπλίσει τον δάσκαλο να χρησιμοποιεί μαθήματα STEAM ως μέσο μάθησης στη φύση και διαφόρων περιβαλλοντικών project.
Στρατηγική εμπλοκή ομάδων νέων για τη φύση, μέσω δράσεων, όπως:
- Μικρής κλίμακας διερεύνηση με σκοπό να μάθουμε τι κεντρίζει περισσότερο το ενδιαφέρον των εφήβων και τι τους παρακινεί να συμμετέχουν σε εξωσχολικές δραστηριότητες.
- Δημιουργία ευκαιριών για την ενεργή εμπλοκή των νέων, λαμβάνοντας υπόψη τα καλύτερα διαθέσιμα εργαλεία για την προσέγγιση αυτού του κοινού. Η εμπλοκή θα επιτυγχάνεται μέσα από ενέργειες, όπως:
- Διαμόρφωση θετικού οράματος με σαφείς στόχους και βασικά μηνύματα
- Εστίαση σε «cool» πράγματα που προσελκύουν νέους και μπορούν να πυροδοτήσουν την περιέργεια τους για τη φύση.
- Συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς για να υποστηριχθεί καλύτερα η προσέγγιση αυτής της ηλικιακής ομάδας
- Δικτύωση των νέων μέσω μιας σειράς από σύντομα clip για πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που θα θέτουν κυρίως ερωτήματα για τη φύση και το περιβάλλον.
Στην ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων μέσω της Ακαδημίας vlogging για τη βιωσιμότητα:
- Δημιουργία περιεχομένου και εξοικείωση των νέων με τον κόσμο του vlogging και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
- Ανάπτυξη της στρατηγικής των 4Cs (Δημιουργικότητα, Συνεργασία, Κριτική Σκέψη και Επικοινωνία), η οποία έχει αναπτυχθεί από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (World Economic Forum)
- Προσαρμοσμένο πρόγραμμα σπουδών με στόχο την εκπαίδευση των νέων στη δημιουργία περιεχομένου για την αύξηση της ευαισθητοποίησης της προστασίας του περιβάλλοντος.
- Ανταλλαγή μαθητών (youth exchange) δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη Ρουμανία με στόχο να κάνουν τη θεωρία πράξη ευαισθητοποιώντας το ευρύ κοινό για την κλιματική αλλαγή και πώς κάθε άτομο μπορεί να συνεισφέρει σε ένα πιο βιώσιμο μέλλον.
Τελικοί στόχοι προγράμματος
Προσαρμογή του εγχειριδίου (handbook) στις εθνικές γλώσσες και σε τυχόν διαφορές στις λίστες ειδών της χώρας κάθε εταίρου.
Διοργάνωση εκδηλώσεων για την εκπαίδευση περισσότερων εκπαιδευτικών σχετικά με τη μάθηση στη φύση και τον τρόπο δημιουργίας κήπων άγριας ζωής*.
* Η ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ έχει προτείνει δύο τοποθεσίες: το αστικό Μητροπολιτικό Πάρκο «Αντώνης Τρίτσης» και τον υγρότοπο της Βραυρώνας, όπου ήδη υλοποιούνται προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Κάποιες από τις δράσεις που φιλοξενούνται σε αυτές τις περιοχές, μπορούν να λειτουργήσουν ως μελέτες περίπτωσης αλλά και ως βάση για τον σχεδιασμό και την πιλοτική εφαρμογή νέων δραστηριοτήτων για μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.