Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο επικύρωσε την απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας (ΥΠΕΝ) με την οποία αποφασίστηκε η απόρριψη του φαραωνικού έργου Αιολικών Σταθμών σε 14 ακατοίκητες νησίδες του Ν. Αιγαίου.
Μια σημαντική δικαστική απόφαση για την προστασία των νησίδων του Αιγαίου περνά πλέον στο στάδιο της εφαρμογής της, μετά την πρόσφατη καθαρογραφή της, σε συνέχεια της αρχικής δημοσίευσής της στις 11 Σεπτεμβρίου 2025.Πρόκειται για την απόφαση του Ε’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας επί της αίτησης ακύρωσης της εταιρείας ΚΥΚΛΑΔΙΚΑ ΜΕΛΤΕΜΙΑ ΑΕ κατά του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία είχε ως αντικείμενο την ακύρωση της απόφασης του Γενικού Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής ΥΠΕΝ με την οποία απορρίφθηκε το αίτημα για περιβαλλοντική αδειοδότηση Αιολικών Σταθμών στις 14 νησίδες του Αιγαίου. Οι νησίδες αυτές βρίσκονται στα όρια των Δήμων Νισύρου, Λέρου, Αστυπάλαιας και Ανάφης.
Στην δίκη παρενέβησαν η Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία και άλλοι δέκα φορείς και φυσικά πρόσωπα που σχετίζονται τοπικά με την περιοχή εγκατάστασης του έργου, υπερασπιζόμενοι τη διάσωση του κύρους της απόφασης του ΥΠΕΝ.
Με την εν λόγω απόφαση το αρμόδιο Υπουργείο απέρριψε οριστικά τα σχέδια μετατροπής του μοναδικού αρχιπελαγικού οικοσυστήματος σε εργοτάξιο, το οποίο θα καταλαμβανόταν από δεκάδες ανεμογεννήτριες και πολλαπλά συνοδά έργα. Για πρώτη φορά, ένα έργο φαραωνικών διαστάσεων προτάθηκε να σχεδιαστεί εντός του πυρήνα 10 Προστατευόμενων Περιοχών του Ευρωπαϊκού Δικτύου NATURA 2000 (!), με άμεσο κίνδυνο να εξαφανιστεί εν μια νυκτί το βασικό χαρακτηριστικό που εδώ και χιλιάδες χρόνια καθιστά αυτές τις νησίδες υπερ-πολύτιμες για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας: η απουσία ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Στο έργο αυτό αντιτέθηκαν από την πρώτη στιγμή επιστημονικοί φορείς, περιβαλλοντικές οργανώσεις και πολίτες, προκειμένου να εκφράσουν την αντίθεσή τους στα σχεδιαζόμενα έργα.
Η Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία συμμετείχε στη διαβούλευση του έργου με εκτενή και πολυσέλιδη τεκμηρίωση, ενώ το φθινόπωρο του 2019 ξεκίνησε την εκστρατεία ενημέρωσης «Τα Γκαλαπάγκος της Μεσογείου κινδυνεύουν!». Ταυτόχρονα, τον Νοέμβριο του 2019, δεκάδες περιβαλλοντικές οργανώσεις και επιστημονικοί φορείς, με κοινή επιστολή τους, κάλεσαν τον Πρωθυπουργό και τον τότε Υπουργό Περιβάλλοντος να αποτρέψουν τη χωροθέτηση ανεμογεννητριών στις ανέγγιχτες μέχρι σήμερα νησίδες και να τις διαφυλάξουν ως ένα από τα πολυτιμότερα αποθέματα της παγκόσμιας φυσικής κληρονομιάς. Η εκστρατεία αποτέλεσε αφορμή για την ανάπτυξη μιας ευρείας συμμαχίας που υποστηρίχθηκε ένθερμα και από την κοινωνία των πολιτών. Πολύτιμος σύμμαχος στην όλη προσπάθεια ήταν και παραμένει η Κίνηση για την Προστασία των Νησίδων του Αιγαίου.
Αναγνωρίζοντας ότι το κύριο χαρακτηριστικό των νησίδων είναι το αδιατάρακτο του φυσικού περιβάλλοντος από την ανθρώπινη παρουσία, η αρμόδια αρχή του ΥΠΕΝ γνωμοδότησε αρνητικά επί του έργου, τονίζοντας ότι «Η υπό εξέταση επένδυση, εφόσον υλοποιηθεί, είναι πιθανόν να αλλοιώσει οριστικά και μη αναστρέψιμα αυτό το αδιατάρακτο των νησίδων, καταστρέφοντας αμετάκλητα τα προστατευόμενα οικοσυστήματα και εκδιώκοντας τα είδη της ορνιθοπανίδας, αίροντας ουσιαστικά το καθεστώς προστασίας και τους λόγους ένταξης αυτών των περιοχών στο δίκτυο Natura 2000», άρα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ύπαρξης σημαντικών επιπτώσεων για τα προστατευόμενα είδη ορνιθοπανίδας και τύπων οικοτόπων, ούτε υπάρχει σε μεγάλο βαθμό η βεβαιότητα ότι η εν λόγω επέμβαση δεν θα επηρεάσει την περιοχή σε σχέση με την ακεραιότητά της και ότι δεν θα οδηγήσει σε οριστικό εκτοπισμό των ειδών ορνιθοπανίδας από τις νησίδες». Στο ίδιο πνεύμα ήταν και οι αντίστοιχες αρνητικές γνωμοδοτήσεις των (τότε) Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Κυκλάδων και Δωδεκανήσου.
Το ΥΠΕΝ, δια του υπογράφοντος Γενικού Διευθυντή, αποφάσισε την απόρριψη της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) του υπό κρίση έργου, καθώς έκρινε βάσιμα και αιτιολογημένα ότι οι αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του προτεινόμενου έργου χαρακτηρίζονται ως εξαιρετικά σημαντικές, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να τεκμηριωθεί πως υπάρχει βεβαιότητα των αρμοδίων αρχών για το ότι το έργο δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα του τόπου, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 3 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.
Η αίτηση ακύρωσης της εταιρείας του έργου κατά της παραπάνω απόφασης απορρίφθηκε, καθώς το ΣτΕ έκρινε, μεταξύ άλλων, ότι οι ουσιώδεις για τα χαρακτηριστικά του έργου και τις επιπτώσεις του στο περιβάλλον, πλήρως αιτιολογημένες, γνωμοδοτήσεις από τους αρμόδιους φορείς για τη διαχείριση και για τη δέουσα εκτίμηση έργων επί των προστατευόμενων περιοχών Κυκλάδων και Δωδεκανήσου και τη Διεύθυνση Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας του ΥΠΕΝ υποβλήθηκαν ενόσω η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης βρισκόταν σε εξέλιξη, όλες δε οι ανωτέρω ουσιώδεις για το έργο γνωμοδοτήσεις ήταν αρνητικές για την εκτέλεση του έργου. Το ΥΠΕΝ υιοθέτησε πλήρως το περιεχόμενο των προαναφερόμενων αρνητικών γνωμοδοτήσεων των άμεσα αρμόδιων φορέων και υπηρεσιών, κρίνοντας ότι οι αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε προστατευόμενες περιοχές NATURA χαρακτηρίζονται ως εξαιρετικά σημαντικές και ότι η υποβληθείσα ελλιπής και εν γένει πλημμελής Μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης δεν παρείχε βεβαιότητα στις αρμόδιες αρχές για το ότι το έργο δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα του τόπου, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 3 του άρθρου 6 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και στο άρθρο 10 του ν. 4014/2011.
Η Ελλάδα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα βιοποικιλότητας παγκοσμίως, με τις νησίδες του Αιγαίου να κατέχουν μια περίοπτη θέση στο διεθνές στερέωμα της άγριας ζωής ως κέντρα ενδημισμού και εξέλιξης. Τα μοναδικής σημασίας «Γκαλαπάγκος της Μεσογείου» δεν είναι ξερονήσια δίχως ζωή, ούτε δωρεάν οικόπεδα για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών. Πρόκειται για εύθραυστους μικρόκοσμους των οποίων η διαφύλαξη και προστασία είναι υποχρέωση της Πολιτείας και καθήκον όλων μας.
