Η Συμμαχία #RestoreNature – που απαρτίζεται από οργανώσεις όπως η BirdLife Europe and Central Asia, το WWF και το Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος – ξεκινά την αξιολόγηση της προόδου που σημειώνουν τα κράτη μέλη της ΕΕ στην προετοιμασία των Εθνικών Σχεδίων Αποκατάστασης (ΕΣΑ). Πρόκειται για ένα καθοριστικό πρώτο βήμα στην εφαρμογή του Νόμου για την Αποκατάσταση της Φύσης, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2024.
Ο Νόμος για την Αποκατάσταση της Φύσης θέτει νομικά δεσμευτικούς στόχους για τα κράτη μέλη της ΕΕ, με σκοπό να αποκαταστήσουν χαμένα ή υποβαθμισμένα οικοσυστήματα στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, κάθε κράτος μέλος οφείλει να καταρτίσει ένα Εθνικό Σχέδιο Αποκατάστασης, όπου θα περιγράφει με σαφήνεια, θέτοντας μετρήσιμους στόχους και συγκεκριμένες δράσεις, πώς σκοπεύει να επιτύχει το σχέδιο αποκατάστασης που όρισε. Τα σχέδια αυτά αποτελούν τη βάση που θα καθοδηγήσει τις δράσεις για την προστασία και αποκατάσταση των πολύτιμων, αλλά υποβαθμισμένων, οικοσυστημάτων της ΕΕ.
Η Συμμαχία #RestoreNature έχει θέσει πέντε βασικά κριτήρια για την αξιολόγηση των Εθνικών Σχεδίων Αποκατάστασης. Στόχος είναι να διαπιστωθεί κατά πόσο τα σχέδια αυτά μπορούν να αποτελέσουν μια στιβαρή και αξιόπιστη βάση για την υλοποίηση των στόχων που θέτει ο Νόμος για την Αποκατάσταση της Φύσης (Κανονισμός της ΕΕ 2024/1991), καθώς και για την πραγματοποίηση ουσιαστικών δράσεων αποκατάστασης:
1) Ισχυρό Επιστημονικό Υπόβαθρο: Προκειμένου να είναι αποτελεσματικά, τα Εθνικά Σχέδια Αποκατάστασης πρέπει να στηρίζονται στα πιο αξιόπιστα και πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα. Παράλληλα, πρέπει να εντοπίζουν και να καλύπτουν κρίσιμα κενά γνώσης, ιδιαίτερα σε τομείς όπως τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
2) Συμμετοχική Διαδικασία: Η ενεργή συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων, μέσα από μια συμπεριληπτική διαδικασία που περιλαμβάνει ολόκληρη την κοινωνία, μέσω μιας προσέγγισης «από κάτω προς τα πάνω», είναι ζωτικής σημασίας. Η διαφάνεια είναι απαραίτητη, όπως και η εξασφάλιση έγκαιρων και ουσιαστικών ευκαιριών για συμμετοχή του κοινού, εξασφαλίζοντας ότι οι απόψεις των πολιτών λαμβάνονται έμπρακτα υπόψη.
3) Φιλοδοξία Στόχων: Αν και τα κράτη μέλη υποδέχτηκαν θετικά το νομικά δεσμευτικό πλαίσιο για την αποκατάσταση της φύσης, αρκετά στοιχεία της αρχικής πρότασης αποδυναμώθηκαν, προκειμένου να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη ευελιξία. Αυτή η ευελιξία, όμως, δεν πρέπει να αποτελέσει αφορμή για χαλάρωση των δεσμεύσεων. Τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίσουν ότι οι δράσεις που προγραμματίζουν είναι φιλόδοξες και ευθυγραμμισμένες με τους στόχους του νόμου για το 2030.
4) Πρακτική Εφαρμογή: Πέρα από τον καθορισμό εθνικών στόχων και μέτρων αποκατάστασης, τα Εθνικά Σχέδια Αποκατάστασης πρέπει να περιλαμβάνουν ρεαλιστικά και εφαρμόσιμα σχέδια υλοποίησης και επιβολής. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί:
- Στη συμμετοχή όλων των αρμόδιων αρχών – όπως εκείνες που σχετίζονται με τη γεωργία, την αλιεία και τη δασοκομία.
- Στην εκτίμηση των χρηματοδοτικών αναγκών και τον προσεκτικό σχεδιασμό για την εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων.
- Στη δημιουργία σχεδίων για την παρακολούθηση, τον συντονισμό και τη διακυβέρνηση της εφαρμογής των Εθνικών Σχεδίων Αποκατάστασης σε εθνικό επίπεδο.
5) Αποτελεσματικότητα: Για να μπορέσουν τα κράτη μέλη να εκπληρώσουν τους στόχους και τις υποχρεώσεις που προβλέπει ο Νόμος για την Αποκατάσταση της Φύσης, τα Εθνικά Σχέδια Αποκατάστασης πρέπει να περιλαμβάνουν μέτρα που είναι κατάλληλα, ακριβή, συνεκτικά και εφαρμόσιμα. Είναι επίσης απαραίτητο να καθορίζονται με σαφήνεια οι υπεύθυνοι φορείς υλοποίησης, καθώς και τα αντίστοιχα χρονοδιαγράμματα.
Βασιζόμενη στα παραπάνω κριτήρια, η Συμμαχία #RestoreNature δημιούργησε έναν κοινό κατάλογο ελέγχου για να αξιολογήσει τα Εθνικά Σχέδια Αποκατάστασης των 27 κρατών μελών της ΕΕ. Ο κατάλογος αυτός θα χρησιμοποιηθεί για μια πρώτη ενδιάμεση αξιολόγηση το φθινόπωρο του 2025, που θα δείξει την πρόοδο στην προετοιμασία των σχεδίων και στη συνέχεια για μια τελική αξιολόγηση μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2026.
Η Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία, ως επίσημος εταίρος της BirdLife για την Ελλάδα, είναι έτοιμη να στηρίξει την Πολιτεία στην ανάπτυξη και υλοποίηση ενός επιστημονικά εμπεριστατωμένου και πλήρους Εθνικού Σχεδίου Αποκατάστασης και θα συμμετάσχει ενεργά στην διαδικασία αξιολόγησης της Συμμαχίας #RestoreNature.
Ήρθε η ώρα για την Αποκατάσταση της Φύσης στην Ευρώπη!
