Το Πρόγραμμα Erasmus+ ROOTED επανασυνδέει τους ενήλικες και τους ηλικιωμένους ανθρώπους με τη φύση!
Σκοπός του Προγράμματος Erasmus+ ROOTED είναι η επανασύνδεση των παλαιότερων γενεών με τη φύση αξιοποιώντας εργαλεία όπως είναι η αφήγηση, η τεχνολογία και οι βιωματικές δραστηριότητες, χτίζοντας ταυτόχρονα γέφυρες με τη νέα γενιά.
Πώς μπορούν άραγε οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι να γεφυρώσουν το χάσμα των γενεών και να ξαναβρούν τη χαρά στη φύση;
«Η Λορέτα, μια 78χρονη γυναίκα, έχει δεκαετίες να βρεθεί σε μία φυσική περιοχή, μακριά από την ασφάλεια του σπιτιού της. Η καθημερινότητά της περιστρέφεται γύρω από ιατρικά ραντεβού, μία ανοιχτή τηλεόραση και περιστασιακές επισκέψεις από τα εγγόνια της. Ένα απόγευμα, όμως, η εγγονή της την πείθει να επισκεφθούν έναν υγρότοπο για παρατήρηση πουλιών. Στο σχολείο έμαθαν ότι είναι η κατάλληλη περίοδος για να δουν τα μεταναστευτικά πουλιά που αναζητούν ένα ασφαλές μέρος για μία σύντομη στάση από τα ταξίδι τους. Η Λορέτα διστάζει, τα γόνατά της πονάνε και δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ κιάλια. Όμως, καθώς ακούει το κελάηδισμα των πουλιών και βλέπει μία Αλκυόνη να πετά αστραπιαία πάνω από το νερό, κάτι αλλάζει μέσα της. Η εγγονή της γελά καθώς η Λορέτα προσπαθεί αδέξια να χειριστεί τα κιάλια, αλλά σύντομα γελούν μαζί, δείχνουν η μία στην άλλη τα πουλιά που αναζητούν τροφή στα νερά του υγροτόπου και ανταλλάζουν ιστορίες της παιδικής ηλικίας. Μέχρι το ηλιοβασίλεμα, η Λορέτα δεν έχει απλώς επανασυνδεθεί με τη φύση, αλλά έχει ξαναβρεί τη χαρά».
Αυτή τη μαγεία επιδιώκει να δημιουργήσει το Πρόγραμμα Erasmus+ ROOTED.
Γιατί οι ηλικιωμένοι και η κοινωνία χρειάζονται την επαφή με τη Φύση;
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, ο χρόνος στη φύση μειώνει το άγχος, βελτιώνει τη διάθεση και ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση. Για τους ηλικιωμένους, ιδιαίτερα όσους-ες ζουν σε οίκους ευγηρίας ή απομονωμένοι-ες σε αστικά περιβάλλοντα, η πρόσβαση σε πράσινους χώρους δεν είναι απλώς πολυτέλεια. Είναι ζωτικής σημασίας.
Οι πόλεις, αν και προσφέρουν ευκολίες και υπηρεσίες, παρουσιάζουν προκλήσεις για τους ηλικιωμένους. Έρευνες δείχνουν ότι η ζωή στις πόλεις συνδέεται με αυξημένο άγχος, κατάθλιψη και μοναξιά λόγω του θορύβου, της ρύπανσης και του συνωστισμού (ΠΟΥ, 2018). Η έλλειψη χώρων πρασίνου αυξάνει την απομόνωση, έναν σημαντικό παράγοντα για την επιδείνωση της γνωστικής έκπτωσης στους ηλικιωμένους (Beyer et al., 2014).
Επιπλέον, η ατμοσφαιρική ρύπανση στις πόλεις συνδέεται με αναπνευστικά και καρδιαγγειακά νοσήματα, τα οποία επηρεάζουν δυσανάλογα τους ηλικιωμένους (Brook et al., 2010). Η περιορισμένη πρόσβαση σε ασφαλείς εξωτερικούς χώρους μειώνει τις ευκαιρίες για σωματική άσκηση, αυξάνοντας τον κίνδυνο της παχυσαρκίας, του διαβήτη και των κινητικών προβλημάτων (Sallis et al., 2016).
Η Θεραπευτική Δύναμη της Φύσης
Έχει αποδειχθεί ότι η φύση βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων. Η έκθεση των ηλικιωμένων στο φυσικό περιβάλλον μειώνει το άγχος και την κατάθλιψη και βελτιώνει τη διάθεση (Bratman et al., 2015). Δραστηριότητες όπως η κηπουρική ή το περπάτημα σχετίζονται με βελτιωμένη γνωστική λειτουργία και μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας (de Keijzer et al., 2016).
Οι χώροι πρασίνου και τα πάρκα ενθαρρύνουν τη φυσική δραστηριότητα, που είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της κινητικότητας και τη μείωση του κινδύνου χρόνιων ασθενειών (Mitchell & Popham, 2008). Η φύση προάγει επίσης την κοινωνικοποίηση των ηλικιωμένων ατόμων, μέσω δραστηριοτήτων όπως η κοινοτική κηπουρική ή οι ομαδικοί περίπατοι, μειώνοντας τη μοναξιά και ενισχύοντας το αίσθημα του ανήκειν (Maas et al., 2009).
Η Συνταγή του Erasmus+ ROOTED: Ιστορίες, Τεχνολογία και Δραστηριότητες στη Φύση
Πώς υπενθυμίζεις σε κάποιον-α την αγάπη για τη φύση,όταν έχει χρόνια να τη βιώσει; Το Πρόγραμμα προσεγγίζει το ζήτημα με πολλούς τρόπους:
Ιστορίες και Παραγωγή Podcast: Οι ηλικιωμένοι γίνονται αφηγητές, εξιστορώντας παιδικές αναμνήσεις από τη φύση, ενώ ειδικοί εξηγούν πώς έχει αλλάξει το περιβάλλον.
Ενίσχυση της Ψηφιακής Μάθησης: Με μεγάλες οθόνες και εύχρηστες τεχνολογίες, οι ηλικιωμένοι, οι ηλικιωμένοι σε Ισπανία και Μάλτα, θα αποκτήσουν γνώσεις για το φυσικό περιβάλλον και θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν σημεία παρατήρησης πουλιών μέσω live κάμερας.
Δημιουργία Οδηγών για Φυσικές Διαδρομές: Θα δημιουργηθεί ένας Οδηγός με μονοπάτια, προσαρμοσμένα σε κάθε επίπεδο φυσικής κατάστασης. Παράλληλα, θα αναπτυχθούν εγχειρίδια για οίκους ευγηρίας και Δήμους, ώστε να μπορούν να αξιοποιήσουν ακόμα και μικρούς πράσινους χώρους.
Υλοποίηση Δραστηριότητων στη Φύση: Θα διοργανωθούν εκδηλώσεις σε όλες τις χώρες του Προγράμματος, δίνοντας στους ηλικιωμένους την ευκαιρία να απολαύσουν τη φύση μέσα από βιωματικές εμπειρίες.
Η Συνεργασία Πίσω από το Erasmus+ ROOTED
BirdLife Malta: Η μεγαλύτερη περιβαλλοντική Οργάνωση της Μάλτας, με εμπειρία στην προστασία των πουλιών και την περιβαλλοντική εκπαίδευση.
Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία: Περιβαλλοντική Οργάνωση με αντικείμενο την προστασία των άγριων πουλιών και των βιοτόπων τους στην Ελλάδα, με συνεχείς δράσεις Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης από το 1985.
SEO / BirdLife Ισπανίας: Περιβαλλοντική Οργάνωση με αντικείμενο τη διατήρηση και προστασία των άγριων πουλιών.
OTOP / BirdLife Πολωνίας: Περιβαλλοντική Οργάνωση με αντικείμενο την προστασία των άγριων πουλιών.
Europsky Dialog (Σλοβακία) – Ειδικοί στα μέσα ενημέρωσης και την κοινωνική δικτύωση, ιδιαίτερα των νέων.
Τι θα ακολουθήσει;
Το έργο έχει διάρκεια 2 ετών (Ιανουάριος 2025 - Δεκέμβριος 2026).
Δεν αφορά απλώς τη φύτευση δέντρων ή την παρατήρηση πουλιών, αλλά τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ γενεών, ανθρώπων και περιβάλλοντος.
Μείνετε συντονισμένοι για περισσότερα άρθρα, podcasts, βίντεο και παρουσιάσεις. Βγείτε έξω! Αναπνεύστε. Θυμηθείτε. Η φύση ηλικία δεν κοιτά! Ένα ηλιοβασίλεμα είναι πάντα χρυσό, είτε είσαι 9 ετών είτε 90.
Το Πρόγραμμα μας θυμίζει πως ποτέ δεν είμαστε πολύ μεγάλοι για να θαυμάζουμε, ποτέ πολύ νέοι για να μαθαίνουμε και ποτέ πολύ απομονωμένοι για να επανασυνδεθούμε.
Πιάστε το μπαστούνι σας, το κινητό σας ή το εγγόνι σας. Η περιπέτεια ξεκινά! Μείνετε ROOTED.
Μάθετε περισσότερα για το Πρόγραμμα
Συντάκτρια: Vera Tokmakova, Συντονίστρια του Προγράμματος Erasmus+ ROOTED, BirdLife Malta
Μετάφραση/Προσαρμογή στα Ελληνικά: Ευγενία Πανώριου, Συντονίστρια Τμήματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία
